Gluten ve Çölyak
Gluten Nedir? Çölyak Hastalığı ile ilişkisi var mıdır?
Buğday, arpa, çavdar ve yulaf gibi genel tahılların tüketildiğinde vücuda içerdiği bir protein maddesidir. Glutene karşı alerjisi olan kişilerin ince bağırsağına Gluten zarar verir. Gluten ince bağırsaktaki villusları yok ettiği için gerekli besin maddeleri ince bağırsakta emilemez. İnce bağırsakta meydana gelen bu alerjinin adı “ÇÖLYAK”dır. Çölyaklı bebekler Gluten içermeyen besinler ile beslendiklerinde hiçbir problemle karşılaşmıyorlar. Mesela anne sütü, Gluten içermeyen biberon mamaları, pirinç unu muhallebisi gibi Bebekler büyümeye başladıklarında Gluten içeren gıda maddeleri ile tanışıyorlar. Örneğin ekmek, makarna, bisküvi, irmik (v.s.) Bunlarla tanışan çocuklarda Çölyak’ın tipik belirtileri ortaya çıkıyor. İştahsızlık, ishal, kusma, karın şişliği, ince kol ve bacaklar, büyümede gerilik, boy kısalığı ve huysuzluk gibi. Veliler bu belirtileri çocuklarında gördükleri an bir doktora başvurmalıdırlar. Doktor bu belirtilere dayanarak, gerekli tahlilleri yapar. Kesin tanı ancak deneyimli gastroenterolog tarafından yapılacak ince bağırsak biyopsisi ile konur.
Çölyak Hastalığı Tedavi Şekli
Tanı konulduktan sonraki aşamada uyulması gereken tek tedavi yöntemi ise size uzman hekim tarafından önerilen gluten içermeyen besinlerle beslenmektir. Gluten buğday, arpa, çavdar ve yulafta bulunduğu için bu gıdalardan ömür boyu uzak durmak gereklidir.
Çölyaklı kişiler normal ekmek, makarna, pasta, börek, bisküvi ve benzeri çok sayıda gıdayı yememek durumundadır. Mısır unu, pirinç unu, soya unu, patates unu gibi maddeler gluten içermediği için rahatça tüketilebilir.
Kars’ta yetişen Kavılca buğdayı (Triticum dicoccon) gluten içermediği için Çölyak hastaları için uygundur. (yine wikipedia ‘triticum dicoccon’ olarak bakıldığında çölyak hastaları için uygun olmadığı yazıyor) Ayrıca doktorlar önermemesine rağmen aktarlara başvuran hastalar vardır. Bazı hastaların aktar tedavilerinden sonra yapılan testlerinde vilüslerin normale döndüğü görülmüştür. Doktorlar ise bunu genellikle yanlış teşhis koymalarına bağlarlar.
Çölyak Hastalığı Tanı Yöntemi
Çölyak hastalığının kesin tanısı ancak deneyimli bir gastroenterolog tarafından yapılacak kan tahlilleri ve ince bağırsak biyopsisi ile tanımlanabilir.
Çölyak hastalığı genetik bir hastalıktır, yani ailevi kalıtım ile devamlılık söz konusudur. Bazen hastalık bir ameliyat, çocuk doğumu, hamilelik, viral enfeksiyon ya da şiddetli duygusal stresten sonra tetiklenebildigi gibi ilk seferde de aktif olabilir. Hastalık yaşamının her hangi bölümünde ortaya çıkabilmektedir. Çölyak kimi kişilerde çocukluk, kimilerinde ergenlik, kimilerinde ise orta yaş grubunda ortaya çıkabilmektedir.
Çölyak Hastalığı Belirtileri
Küçük yaştaki çocuklarda kusma, ishal, karın şişliği, iştahsızlık, uzun zamanlı kilo alamama ve boy uzamasında yavaşlama (gelişim durağanlığı) gibi tipik belirtilerle ortaya çıkabileceği gibi daha ileri yaşlarda sadece kansızlık, boy kısalığı, kemik zayıflığı ve nedeni bilinemeyen karaciğer hastalığı gibi çok değişik belirtilerle de kendini gösterir.
Çölyak hastası olan kişiler buğdayda arpada çavdarda ve kesin olmamakla birlikte, yulafta bulunan ve gluten olarak adlandırılan bir proteine tahammül edememektedir. Bu protein hastanın bünyesini daima rahatsız eder.
Çölyaklı hastalar gluten içeren yiyecekler yediklerinde, onların bağışıklık sistemleri bunu ince bağırsaklara zarar vererek yanıtlar. Özellikle çok küçük ve parmak şekline benzeyen villus olarak adlandırılan ince bağırsaktaki emilimi sağlayan yapılar kaybolur (düzleşir ve görevini yapamaz hale gelir.)
Yiyeceklerdeki besinler bu villuslardan geçerek kan dolaşımı içine emilirler. Villuslar olmadan kişi; ne kadar yiyecek yerse yesin; beslenemez.
Vücudun kendi bağışıklık sistemine zarar vermesinden dolayı çölyak hastalığı oto-immün sistem rahatsızlığı olarak düşünülmektedir. Bununla birlikte, yiyeceklerin emilememesinden dolayı sindirim rahatsızlığı olarak da sınıflandırılabilmektedir.
Çölyak Genel Hatlarıyla Nedir?
Çölyak hastalığı (bir diğer adıyla Gluten Enteropatisi, İngilizce: Celiac Disease) bağırsaklardaki sindirimi sağlayan vücuttaki villus denilen yapıların bozulmasına sebep olan ve dolayısıyla da yiyeceklerdeki besinin emilmesini engelleyen ve ince bağırsakta hasarlar oluşturan bir çeşit sindirim hastalığıdır.
Çölyak Hastalığı
Çölyak hastalığı bağırsaklarda bulunan villusların bozulması nedeniyle bağırsaklarda emilme olayının gerçekleşmemesi ve ince bağırsakta hasar oluşmasıyla oluşan bir hastalıktır. Devamını oku
